Chấn thương do té ngã ở trẻ em

Trẻ ở tuổi tập đi rất hay bị ngã và trẻ bị ngã ở tư thế đang đi hay chạy trên mặt đất thường không gây chấn thương đầu nghiêm trọng. Kích thước của vết sưng trên đầu không liên quan với mức độ nặng của chấn thương. Những chấn thương nhẹ ở đầu, như một vết sưng trên đầu, có thể điều trị bằng cách dỗ dành trẻ và thuốc giảm đau thích hợp. Tuy nhiên cần sự chăm sóc y tế ngay nếu trẻ có bất kỳ dấu hiệu nào của chấn thương đầu nghiêm trọng, đặc biệt nếu thấy trẻ lơ mơ, bất tỉnh không khóc hoặc nôn ói bất thường.

chấn thương do ngã ở tre
Chấn thương do té ngã ở trẻ em hiện nay

Ngã thường nghiêm trọng khi ngã xuống vài bậc cầu thang, rơi từ bàn xuống sàn cứng, ngã từ giường xuống một bề mặt cứng hoặc đầu bị va đập vào cạnh giường. Nếu cảm thấy bất an, hãy đưa trẻ đi gặp bác sĩ ngay.

Các triệu chứng của chấn thương sọ não

Chảy máu không phải là dấu hiệu đáng tin cậy về mức độ nặng của chấn thương sọ đầu, đôi khi chảy máu chỉ do trầy xước da. Ngoài vết thương, những triệu chứng khác của chấn thương sọ não nghiêm trọng có thể bao gồm:

  • Tri giác thay đổi như mất ý thức tạm thời, lú lẫn hoặc lơ mơ.
  • Nạn nhân có thể có cơn co giật ngắn. Tình trạng của nạn nhân có thể cải thiện được một lát và sau đó tri giác xấu dần đi.
  • Biến dạng hộp sọ là dấu hiệu của vỡ xương sọ.
  • Chảy dịch trong từ tai hoặc mũi - vỡ xương sọ, đặc biệt là vỡ nền sọ, có thể khiến dịch não tủy chảy ra từ tai hoặc mũi.
  • Bầm tím mắt và da phía sau tai - các mạch máu xung quanh mắt và tai bị vỡ.
  • Thay đổi thị lực, trẻ có thể bảo nhìn 1 vật thành 2 bóng hoặc nhìn mờ.
  • Buồn nôn và nôn: đây là những tác dụng phụ thường gặp của chấn thương sọ não nghiêm trọng và phải luôn chú trọng nếu thấy nó diễn ra dai dẳng.

tr_e1_ba_bb_c4_91ic_e1_ba_a7uthang_grande
Luôn phải quan sát trẻ khi trẻ có nhã ý leo cao hay chạy nhanh

Sơ cứu khi trẻ còn tỉnh

Khuyến khích trẻ bị thương giảm thiểu mọi cử động ở đầu hoặc cổ.
Vết thương trên đầu có thể chảy máu nhiều, trong trường hợp đó cần cầm máu vết thương bằng cách ấn trực tiếp và băng. Trong khi kiểm tra vết thương, tránh nhầm với cục máu đông hình thành trong tóc. Trấn an trẻ và cố gắng giữ bình tĩnh.

Sơ cứu khi nạn nhân bất tỉnh

KHÔNG nên di chuyển nạn nhân trừ khi họ đang ở trong tình trạng nguy cấp. Mọi sự di chuyển không cần thiết đều có thể gây ra các biến chứng lớn hơn cho chính vết thương sọ não, cột sống hay những vết thương liên quan khác.
Vai trò của bố mẹ là bảo vệ nạn nhân khỏi mọi nguy hiểm tiềm ẩn tại hiện trường. Bạn cũng nên theo dõi đường thở và hô hấp của nạn nhân cho đến khi xe cứu thương tới. Nếu trẻ thở yếu đi do có vấn đề với đường hô hấp, có thể cần rất thận trọng để ngửa đầu trẻ ra sau (và nâng đỡ) cho đến khi nhịp thở trở lại bình thường. Nếu trẻ ngừng thở hoặc không bắt được mạch, có thể cần hồi sức tim phổi (CPR).

Phòng ngừa té ngã

Nguyên nhân gây té ngã chủ yếu là do sự bất cẩn của người chăm sóc và sự tò mò, hiếu động của trẻ.

  • Phải luôn có người quan sát trẻ nhỏ
  • Đặt trẻ nhỏ trong cũi gỗ nếu không có người trông coi
  • Rào hoặc có thanh bảo vệ ở cầu thang, cửa sổ, ban công (chiều cao rào tối thiểu 75 cm, song dọc, khoảng cách giữa các song không quá 15 cm)
  • Có đủ ánh sáng để dễ quan sát ở bậc thềm, cầu thang
  • Dạy trẻ hông xô đẩy, không leo trèo.
  • Nếu trẻ đã biết lật, bò, đi ngồi thì không nên để trẻ 1 mình trên võng, giường
  • Không để trẻ đứng trên ghế hoặc vật không vững
  • Không để sàn nhà trơn trượt, ẩm ướt
  • Không để đồ chơi xa tầm với của trẻ
  • Không có hành động chơi đùa nguy hiển như xốc ngược, tung trẻ
  • Không để trẻ < 10 tuổi trông em < 3 tuổi.

Để phòng tránh trẻ ngã từ trên giường xuống khi chơi hoặc ngủ, các bậc phụ huynh phải luôn luôn để mắt đến trẻ, không để trẻ chơi một mình, đặc biệt là những bé vừa mới biết trườn bò. Cần làm tấm chắn nơi giường trẻ nằm, lối đi ra cầu thang, bếp nấu ăn, ban công. Các cửa sổ nếu mở cho thoáng phải có song đã được khóa kỹ để tránh trường hợp trẻ biết đi leo trèo gây nguy hiểm. Nếu trẻ nằm giường hay nôi, võng cần phải che chắn an toàn sao cho trẻ không bị rơi xuống sàn. Dưới chân giường cần trải nệm, tường sát giường cũng được dán tấm xốp, tấm nệm mút lên đề phòng trẻ hiếu động tập bò, tập lẫy có thể va đầu vào tường. Chú ý nôi, võng dây cột phải chắc và đưa lắc nhẹ nhàng khi trẻ ngủ. Đối với trẻ nhỏ, khi cho trẻ ngồi vào ghế cao hay xe đẩy phải có dây đai giữ; hạn chế cho trẻ ngồi xe tập đi vì có thể làm trẻ lộn nhào. Đối với trẻ lớn ở độ tuổi đi học, cha mẹ và nhà trường cần giảng giải cho trẻ biết nguyên nhân, hậu quả và cách phòng tránh tai nạn.

ngã ở trẻ
Bé bị ngã khi tập xe đạp

Trường hợp trẻ bị té ngã, các bậc phụ huynh cần bình tĩnh và đưa bé tới cơ sở y tế gần nhất nếu bé có những biểu hiện dưới đây:

 - Trường hợp bé bất tỉnh: Nếu bé bị bất tỉnh, dù chỉ vài giây, cũng có thể nghĩ rằng lực va đập đủ mạnh để gây khối máu tụ.

 - Rối loạn tri giác: Ngay sau ngã, bé vẫn tỉnh táo nhưng sau đó một thời gian lại có những dấu hiệu bất thường như kích động khó dỗ, lơ mơ, tiếp xúc kém (bé không thể tập trung chú ý vào bạn, không nhìn vào mắt bạn, không làm theo yêu cầu của bạn, không nhận ra người thân trong gia đình…). Nếu bé chống cự không cho bạn chườm lạnh thì bạn có thể yên tâm là bé vẫn tiếp xúc tốt.

 - Nếu bé nôn từ 3 lần trở lên thì cần đi khám bác sĩ: Thông thường, sau khi ngã, ngay cả khi không có chấn thương sọ não, nhiều bé vẫn có thể nôn 1 hay 2 lần, do khóc, ho hoặc đơn giản là do sự va đập của hộp sọ. Đề phòng trường hợp bé nôn, trong vòng vài giờ đầu sau khi bị ngã, chỉ nên cho bé uống nước trong hoặc bú sữa mẹ, không nên cho bé dùng thức ăn đặc.

 - Đi loạng choạng, mất thăng bằng: Sau khi ngã, nhiều bé có thể kêu chóng mặt. Điều này không có gì nguy hiểm. Nhưng nếu bé bị mất thăng bằng và ngã lên ngã xuống khi đi thì cần đi khám bác sĩ ngay. Khi bé chơi, hãy theo dõi xem bé có làm được mọi chuyện như trước không (ngồi thẳng, đi lại vững vàng, di chuyển tay chân bình thường) hay bé loạng choạng, kéo lê chân, mất phương hướng… Nếu bé chưa biết đi thì để ý xem có gì bất thường khi bé ngồi, bò hoặc dùng tay không, bé có quấy khóc nhiều bất thường, không thể dỗ.

 - Dấu hiệu mắt: Trong vòng 24 giờ sau ngã có thể xuất hiện các dấu hiệu như mắt lác, đồng tử hai bên không đều, bé vấp ngã hoặc lao vào các đồ vật như thể không nhìn thấy chúng. Trẻ lớn có thể nhìn mờ, nhìn đôi (nhìn một hóa hai). Chảy máu hoặc chảy nước dịch từ lỗ mũi hoặc lỗ tai.

 - Ngủ nhiều: Các bé thường có xu hướng ngủ thiếp đi sau khi ngã, điều này khiến việc theo dõi tình trạng ý thức của trẻ trở thành nhiệm vụ khó khăn đối với cha mẹ. Nếu bé bị ngã vào buổi tối, hoặc gần giờ ngủ trưa thì thật khó biết bé ngủ vì đến giờ hay vì chấn thương. Nếu không thể giữ bé thức thì cứ để bé ngủ, nhưng cần theo dõi sát, cứ 2 giờ một lần

 - Hoặc thấy bé có bất cứ biểu hiện nào khiến gia đình không an tâm, cũng nên đưa bé đi bệnh viện thăm khám cẩn thận.

té ngã ở trẻ em
Cảnh giác khi trẻ leo cao

Theo dõi tại nhà sau khi được bác sĩ thăm khám

         Trong một số trường hợp, tuy bị chấn thương sọ não nhưng bé chưa có biểu hiện gì khi thăm khám và sẽ được bác sĩ cho về nhà. Bé cần được theo dõi tiếp trong vài ngày sau đó. Đưa bé đi khám lại nếu có một trong các dấu hiệu: quấy khóc nhiều; đau đầu gia tăng; buồn nôn hay nôn nhiều; gặp khó khăn khi đi lại, nói năng hoặc nhìn; lơ mơ, khó đánh thức; cử động bất thường, co giật. Nếu trong thời gian theo dõi không có biểu hiện gì bất thường thì về lâu dài cũng không có gì đáng lo ngại. Hãy nhớ rằng phần lớn các va đập khi ngã đều gây chấn thương nhẹ, nhưng hãy đưa bé đi khám bác sĩ nếu có bất cứ nghi ngờ gì.

        Tai nạn xảy ra cho con trẻ là điều không ai muốn. Chỉ cần thận trọng hơn, chúng ta hoàn toàn có thể giữ cho con một tuổi thơ vừa năng động, lại vừa an toàn.

Trẻ ở tuổi tập đi rất hay bị ngã và trẻ bị ngã ở tư thế đang đi hay chạy trên mặt đất thường không gây chấn thương đầu nghiêm trọng. Ngã thường nghiêm trọng khi ngã xuống vài bậc cầu thang, rơi từ bàn xuống sàn cứng, ngã từ giường xuống một bề mặt cứng hoặc đầu bị va đập vào cạnh giường. Nếu cảm thấy bất an, hãy đưa trẻ đi gặp bác sĩ ngay.

Các triệu chứng của chấn thương sọ não:

Ngoài vết thương, những triệu chứng khác của chấn thương sọ não nghiêm trọng có thể bao gồm:

- Tri giác thay đổi như mất ý thức tạm thời, lú lẫn hoặc lơ mơ.

- Nạn nhân có thể có cơn co giật ngắn. Tình trạng của nạn nhân có thể cải thiện được một lát và sau đó tri giác xấu dần đi.

- Biến dạng hộp sọ là dấu hiệu của vỡ xương sọ.

- Chảy dịch trong từ tai hoặc mũi-vỡ xương sọ, đặc biệt là vỡ nền sọ, có thể khiến dịch não tủy chảy ra từ tai hoặc mũi.

- Bầm tím mắt và da phía sau tai-các mạch máu xung quanh mắt và tai bị vỡ.

- Thay đổi thị lực, trẻ có thể bảo nhìn 1 vật thành 2, bóng hoặc nhìn mờ.

- Buồn nôn và nôn - đây là những tác dụng phụ thường gặp của chấn thương sọ não nghiêm trọng và phải luôn chú ý nếu thấy nó diễn ra dai dẳng.

Sơ cứu khi trẻ còn tỉnh:

Khuyến khích trẻ bị thương giảm thiểu mọi cử động ở đầu hoặc cổ. Vết thương trên đầu có thể chảy máu nhiều, cần cầm máu vết thương bằng cách ấn trực tiếp và băng. Trong khi kiểm tra vết thương, tránh nhầm với cục máu đông hình thành trong tóc. Trấn an trẻ và cố gắng giữ bình tĩnh.

Sơ cứu khi trẻ bất tỉnh:

Không nên di chuyển trẻ trừ khi trẻ đang ở trong tình trạng nguy cấp. Mọi sự di chuyển không cần thiết đều có thể gây ra các biến chứng lớn hơn cho chính vết thương sọ não, cột sống hay những vết thương liên quan khác.

Nên theo dõi đường thở và hô hấp của nạn nhân cho đến khi xe cứu thương tới. Nếu trẻ thở yếu đi do có vấn đề với đường hô hấp, để ngửa đầu trẻ ra sau và nâng đỡ một cách thật thận trọng cho đến khi nhịp thở trở lại bình thường. Nếu trẻ ngừng thở hoặc không bắt được mạch, có thể cần hồi sức tim phổi (CPR).

Phòng ngừa té ngã:

Thông thường trẻ té ngã là do sự bất cẩn của người chăm sóc và sự tò mò, hiếu động của trẻ. Vì vậy, trong việc chăm sóc trẻ cần chú ý:

- Phải luôn có người quan sát trẻ nhỏ; đặt trẻ nhỏ trong cũi gỗ nếu không có người trông coi.

- Rào hoặc có thanh bảo vệ ở cầu thang, cửa sổ, ban công (chiều cao rào tối thiểu 75 cm, song dọc, khoảng cách giữa các song không quá 15 cm).

- Có đủ ánh sáng để dễ quan sát ở bậc thềm, cầu thang;

- Dạy trẻ không xô đẩy, không leo trèo;

- Nếu trẻ đã biết lật, bò, ngồi, đi thì không nên để trẻ một mình trên võng, giường; không để trẻ đứng trên ghế hoặc vật không vững;

- Không để sàn nhà trơn trượt, ẩm ướt; không để đồ chơi xa tầm với của trẻ;

- Không có hành động chơi đùa nguy hiểm như xốc ngược, tung trẻ; không để trẻ dưới 10 tuổi trông em dưới 3 tuổi.